Czas przeszły w języku norweskim
Nazywa się Preteritum. Jest jednym z 2 najważniejszych czasów.
Używamy go gdy mówimy o przeszłości. Najczęściej w sytuacji gdy chcemy:
-
wskazać, kiedy wydarzenie miało miejsce,
-
-skupiamy się na wydarzeniach z przeszłości, a nie na ich skutkach (lub innym związku z teraźniejszością – od tego jest perfektum),-
-
mówimy o nierzeczywistych sytuacjach w konstrukcji hvis/da,
-
chcesz być bardzo grzeczny (zamiast Jeg vil… możesz powiedzieć Jeg ville…).
Różnica między Perfektum (czasem teraźniejszym) a Preteritum jest taka, że Preteritum skupia się na skutku, a Perfektum na tym co się wydarzyło.
Konstrukcja Preteritum
Czas przeszły tworzymy poprzez osobę i czasownik odmieniony w Preteritum. Jego tworzenie jest łatwe i rzadko sprawia trudności. Wystarczy pamiętać o szyku zdania. Trudność sprawia zapamiętanie odmiany czasowników. Nie odmieniają się one przez osoby i liczby. Należy zapamiętać formy preteritum i perfektum partisipp.
Odmiana czasowników
W norweskim wiele czasowników posiada odmianę nieregularną. Czasami otrzymują one jednak takie same końcówki jak inne czasowniki, a zmiana dotyczy głosek w słowie. Dobrze jest uczyć się czasowników według tego schematu:
-
bezokolicznik – preteritum – perfektum partisipp.
Oto przykłady:
–å se – så – sett
– å bo – bodde – bodd
– å komme – kom – kommet
Grupy norweskich czasowników
Grupa 1
Temat czasownika
Każdy czasownik składa się z tematu i końcówki. W norweskim temat czasownika jest taki, jak jego forma rozkazująca: bez końcówki -e (jeśli ją posiada). Dlatego z reguły nie podwajamy “e” w końcówkach czasownika.
Jest to najliczniejsza grupa norweskich czasowników. Należą do niej czasowniki słabe (regularne), których temat:
-
– kończy się na podwójną spółgłoskę – mogą to być dwie -takie same spółgłoski, lub dwie różne,
-
-kończy się na pojedynczą spółgłoskę: -d lub -t.
By odmienić czasownik, do tematu czasownika musisz dodać odpowiednią końcówkę. Będę je podawał w kolejności preteritum, perfektum.
Końcówki: -et, -et
Część Norwegów używa też końcówek: -a, -a.
Do tej grupy należą:
å slutte – sluttet – sluttet
å miste – mistet – mistet
å arbeide – arbeidet – arbeidet
Grupa 2
W tej grupie znajdziesz czasowniki, których temat:
-
kończy się na pojedynczą spółgłoskę,
-
kończy się na dwie spółgłoski, które wymawiamy jak jeden dźwięk: -ld, -lg,- nd, -ng,
-
kończy się na dwie takie same spółgłoski: –mm, –nn, –ll, –rr.
Końcówki: -te, -t
Na przykład:
-å smile – smilte – smilt,
-å lese – leste – lest,
-å høre – hørte – hørt.
Jeśli temat czasownika kończy się na dwie takie same spółgłoski, jedna z nich zostanie zredukowana:
-å spille – spilte – spilt,
-å begynne – begynte – begynt.
W części czasowników może wystąpić wymiana samogłosek w temacie:
å spørre – spurte – spurt
å selge – solgte – solgt
å telle – talte – talt
Grupa 3
Część czasowników może pasować do kilku grup jednocześnie. Odmieniają się wtedy na różne sposoby i wszystkie są poprawne.
Do tej grupy należą czasowniki, których temat:
-
kończy się na pojedynczą spółgłoskę: –v, –d, –g,
-
kończy się dyftongiem – podwójną samogłoską: –ie, –ye, -øy, -ei, -ai, -au.
Końcówki: -de, -d.
Znajdziesz tu czasowniki, takie jak:
å øve – øvde – øvd
å pleie – pleide – pleid
å klage – klagde – klagd
Grupa 4
Do ostatniej grupy należą czasowniki, których temat:
-
jest jednosylabowy zakończony na samogłoskę.
Końcówki:
-dde,
-dd.
Wśród tych czasowników są:
å bo – bodde – bodd
å bry – brydde – brydd
å skje – skjedde – skjedd
Naucz się tego czasu
